Sultan Papağanı Forumuna Hoşgeldiniz
Eğer sitemize yaptığınız ilk ziyaretiniz ise, lütfen öncelikle Forum Kurallarını okuyunuz. Forumumuzda bilgi alışverişinde bulunabilmeniz için Kayıt olmalısınız. Üye olmayanlar forumumuzdan yararlanamazlar.
Eğer zaten kayıtlı kullanıcı iseniz, lütfen kullanıcı adınız ve şifreniz ile, Giriş yapınız. (Sitemize üyelik ücretsizdir).

rascalboyfb avatar
Konuyu Oyla:
  • Toplam: 0 Oy - Ortalama: 0
  • 1
  • 2
  • 3
  • 4
  • 5

- Evcil Kuşlar Neden Tüy Yolar,Önlemek Mümkün mü


 Konu: Evcil Kuşlar Neden Tüy Yolar,Önlemek Mümkün mü
 Tarih: 15.11.2012, Saat:15:10
#1
Evcil Kuşlar Neden Tüy Yolar,Önlemek Mümkün mü ???

Tüy yolma, tüylerin tamamının veya bir bölümünün metodik olarak koparılması, kırılması, yıpratılması ya da başka bir şekilde zarar görmesi olarak karşımıza çıkan kuşun saplantılı, yıkıcı davranış biçimidir. Bu davranış genellikle normal tüylerin büyümesine ve çıkmasına mani olur.

Tüy değiştirme ise, eski, yıpranmış tüylerin dökülmesi ve daha sonra yenilerinin çıkması olan normal fizyolojik bir süreçtir. Bu olayın oluşum sıklığı; bireysel ve türler arasındaki farklıların yanı sıra, iklim ve coğrafi faktörlere göre değişiklik göstermektedir. Sıcak bölgelerde, birçok evcil kuş yıl boyunca aralıklı olarak önemsiz denecek kadar tüy dökmektedir. Bunun yanında her yıl 1-2 kere yoğun tüy değiştirir. Değişim işlemi tüy yolmadan ayırt edilmelidir. Tüy koparmayı teşhis etmek güç değildir. Etkilenen kuşlar biribirine çok benzerlik gösterirler.

Tüy yolma, özellikle papağanlarda sık rastlanan sorunlardan biridir. Zararsız gibi başlayan, yara bere içinde ve çırılçıplak bir vücuda ulaşıncaya kadar olumsuz, ciddi bir davranıştır. Tüy yolma veya kendini paralama kuş kadar sahibi içinde sinir bozucudur. Kuş sahiplerinin hissettikleri suçluluk duygusu onlara özgü değildir. Cevapsız soru; “Neden benim kuşum bunu yapıyor? Neden tüy yolmaya başvurmakta?” Ağırlıklı stres olmak üzere bir dizi farklı nedenlerden kaynaklanmaktadır. Yüz güldürücü bir sonuca ulaşmak için olası nedeni, neden kaynaklandığını, neyin tetiklediğini acilen saptamak gerekmektedir.

Tüyler ve Tüyleri Gaga ile Düzeltmek Kuşlarda vücut ısısını düzenleme, cevresel ve iklimsel değişikliklereden korunma, kur yapma, güvenli uçuş ve gıda aramakta tüylerin rolü önemlidir. Tüyleri olmadan, yabani kuşların hayatta kalmaları mümkün değildir. Dikkatli ve düzenli olarak tüylerin ne durumda olduğunu incelemek hayati önem haizdir. Kuş muntazaman, gagasıyla tüylerini temizler ve düzeltir, bakım yapar. Başındaki tüyleri ise ayak ve pençelerini kullanarak düzeltmektedir. Buna “damatlık süreci” de denmektedir. Ayrıca, kuşlar, bu işlevi gerçekleştirmek için çevresindeki çeşitli nesneleri kullanmaktadırlar. Tüy temizleme ve düzeltme karşılıklı olarak kafes arkadaşları arasında yaygın bir işlevdir. Normal bir işlev olan bu davranış tüy harabiyeti ve tüy yolmadan ayırt edilmelidir.

Evcil Kuşlar Neden Tüy Yolarlar?

Tüy yolma / tüy koparma fiziksel bir hastalık ya da davranışsal bir sorun, bir huy oalabilir. Tüy yolmanın nedenleri medikal ve medikal olmayan diye belli başlı iki grupta toplanabilir. Önemli tıbbi nedenler; hormon seviyelerinde değişiklikler, iç ve dış parazitler, yetersiz beslenme, iç hastalıkları, bakteriyel veya mantar enfeksiyonları, (özelikle deri ve / veya tüy foliküllerini etkeleyen) olarak sayılabilir. İlginçtir ki, genel kanaatin aksine, dış parazitlere (özellikle bitler vb) evcil kuşlar arasında son derece ender rastlanmaktadır. Tıbbi olmayan nedenler psikolojik ve / veya stres ile ilgilidirler.

Stres altında olduklarında kuşlar neden tüylerini yolarlar? Neden; hayvanın bir an evvel mutsuzluğundan kurtulmak için spekülatif bir tavır sergileme biçmi olarak karşımıza çıkmaktadır. Ev halkının hoyrat bir davranışı, istismarı, ihmali, kuşun dikkat eksikliği gibi nedenlerin tetiklediği ısırma ve tüy yolma eylemleri bir çığlık benzeri davranış problemleri olarak karşımıza çıkabilmektedir. Yavruluk dönemi boyunca erken sosyalleşme eksikliği, bakım ve besleme yöntemindeki tutarsızlık ve hatalar, stres ve değişime olumlu bir şekilde başa edememe gibi nedenlerde de ortaya çıkabilmektedir. Hayvanın mutlu olması, bu huyundan kurtulabilmesi için, hangi davranışların kabul edilir, hangilerinin değişiştirrilmesi gerektiğini eğlendirerek ve iyi progranmış ve düzenlenmiş bir eğitimle öğretilebilir. Hayvan da dikkat çekmek için gereksinim duyduğu kabul edilemez bu huyundan vazgeçmesi gerektiğini farkına varacaktır. Yavruluk dönemi yetiştirme programının konu uzmanı hekmimce önceden belirlenmesi kritik öneme haizdir. Yeni başlayan bir kuş sahibi deneyim kazanmak için hekimin denetimi altında uygun eğitim ve öğretim almalıdır. Bu kuşunuzun sizlerle sorunsuz, huzurlu ve sağlıklı yaşamasının altın anahtarıdır.

Kuşun ve yaşadığı cevresinin sık sık gözden geçirilmesi, tüy problemlerinı genellikle kolayca tespit edilebilmesine yardımcı oalacktır. Hayvanın diğer klinik belirtileri fazla belirgin olmadığından, ev sakinlerince saptanması çoğunluk mümkün olamamaktadır.

Çoğu insan, kuş edinirken veya seçerken, onun fiziksel cazibesi, genel görünümü, tüy rengi, ötüşü veya kişiliğini dikkate almaktadır. Çoğu kuş sahibi fiziksel görünüm ve genel çekiciliğin neden büyük ölçüde kayıp olduğunu dehşetle kendi kendine sormaya başlar. Bazı kuş sahibinin, hayvanın yıkıcı biçimde davranmasını neyin tetiklediğini kavrayamaması ve davranışı durdurmak için ne yapılabilir konusunda bilgisizliği olayın daha ağırlaşmasına ve hüsranla sonuçlanmasına neden olurlar. Tüy yolma, bir hastalık veya başka bir sorun belirtisidir. Bu sorun baş hariç değişik derecelerde boyun ve vücutta tüy kaybı olarak karşımıza çıkmaktadır. Tüy yolma eylemi davranış problemlerinin en yaygındır. Tüy kaybı ne olursa olsun, hasar ve / veya yaralanma demektir. Boyun altından itibaren vüdut derisi tüysüz, ancak Kuş tüylere erişemediğnden; baştaki tüyleri eksiksiz, her zaman mükemmel ve el değmemiş bir görünümdedirler. Bunun bir istisnası, baştaki tüylerin aynı kafeste yaşayan diğer bir kuş tarafından yolunmasıdır.
Öncden vurgulandığı gibi, kuşların bir kafeste yaşamaları sık sık karşılıklı olarak biribirlerininin tüylerini temizleme, düzelmeleri oyalanmaları için istenen bir şeydir. Diğer yandan bu davranış; tüy yolmanın saplantı halini almasına ve yıkıcı olmasına yol açabilir. Bu durumlarda, “mağdurun” baş tüylerinin etkilenmemesi olanaksızdır. Nedeni bulmak için; tam bir fizik muayene, laboratuar çalışmaları (tam kan sayımı, serumun biyokimyasal tetkiki, anormal tüylerin incelemesi, hastalıklar vb) bir dizi tetkikleri yapılması gerekmektedir. Konut ve yaşadığı ortam bilgileri; (kafes hekime götürmek için çok büyükse, kafes ve evde yerleştirme resimleri görmek), beslenme düzeni, ne yediği, banyo, oyun, eğitim vb aktiviteleri, evde sigara içilip içilmediği, mutfağa yakınlığı gibi tetikleyicilerin derinlemesine incelenmesi gerekir. Belirgin bir sebeplerden dolayı ilk göz atılacak: evinizdeki herhangi bir değişiklik stres nedeni olabilir. Tadilat, mobilyaları yeniden düzenleme, yeni bir kafes, bir yeni bir oyuncak, çalışma programlarınıda bir değişiklik, aileye yeni dâhil olanlar, tüm olası nedenler gözden geçirilmelidir. Hepsi inceden inceye tetkik edilmelidir. Tüy koparmanın nedenini bulma konusunda bir sonraki adım ayrıntılı kayıt tutulması ile başlar. Olabildiğince her şey kayıt altına alınmalı ki; içerdiği bilgiler sorunun çözülmesine yardımcı olsun, kısa zmanda sonuça ulaşılsın. Bu bilgiler ne kadar detaylıysa sorunun nedenini bulma şansı artacaktır. Kayıtlarda yer, tarih, zaman ve her yolma olgusu hemen her bir şey belirtilmelidir. Buna ek olarak, hava durumu gibi tüm çevre koşulları, tuhaf, irkiltici ve rahatsız edici sesler, ziyaretçiler, rutin değişiklikler, evde, ya da kafesdeki değişiklikler kayıt altına alınmalıdır. Keza kuşun tüy koparmaya başladığı günlerde neler yediğinide not alın. Kimi gıdalar tüy koparmayı tetiklemektedir. Tüm hane sakinleri duygularını yazmalıdır. Papağanlar duygu ve tavırlarımıza çok duyarlı olup ne hissediyoruz, tavrımız olumlumu, olumsuz mu hisedebilirler.

Kuştan kuşa büyüklükleriı ve şekilleri değişen tüy yolma/koparmanın farklı formları mevcuttur. Bazı kuşlar tüylerini kökünden çekerek koparırlar. Kimi kuşlar ise bir seferde tüyü tümüyle koparmadan, onu gagalarıyla azar azar ezerler, gevelerler, çiğnerler ve kırarlar. Bu süre içinde tüyün tekrar ezilmesi, kırılması kalıcı folikül (tüy kökü) hasarına neden olabilmektedir. Dolayısıyla yeni tüy çıkması mümkün olmamaktadır. Ağır vakalarda, kuş kendiine zarar vermesi sonu; göğüsü, bacakları ve sırtındaki yumuşak dokuda kanama ve yaralara oluşur. Doku hasarı çok yaygın olabilir. Bu yararları iyileştirmek oldukça müşküldür ve bu açık yaralar bakterilerin enfeksiyon oluşturmaları için ideal üreme odaklarıdır. Maalesef kanama sonucu ölüm oluşuncaya kadar kuşların kendi kendlerne zarar verdiği trajik vakalarda söz konusudur.

Tüy yolma genellikle kuşların esaret altında bulunmaktan kaynaklanan bir sorunudur. Yabani kuşlarda, hayatta kalma ve üreme ile epeyce meşgul oldukları için tüy yolmak akıllarından dahi geçmez. Esir kuşlar (evde, hayvanat bahçelerindeki vb yerdekiler ) onların doğal hayatta yaşayanlara kıyasla strese tahammül tecrübeleri bulunmamaktadır. Esaret, kötü beslenme, tek başına yaşama, kur yapma ritüelleri ve çiftleşme ihtiyaçlarını yerine getirmek için bir arkadaşı olmayışı önemli stres nedenleridir. İlaveten evde hapsolması ile ilişkili (gürültü, karışıklık, kafes kuşları için potansiyel yırtıcıları temsil eden köpek ya da kedi gibi evcil hayvanların varlığı) ekstra bir stres olarak sorunu tetiklemektedir.

Bazı kuş türlerinde tüy yolma ataklarının görülme sıklığı daha fazladır. Tüm papağan türlerinde tüy yolma görülmüş olmasına rağmen Afrika gri papağanı ve tepeli papağanlarda (kakadu) tüy yolma olgusuna daha sık rastlanmaktadır. Gözlem ve deneyimlerim; bu olgıunun dişilerde erkeklere kıyasla daha yüksek olduğudur. Gri Afrika papağanı sahiplerın için tüy yolma/ tüy koparma çok korkunç ve çok korkulan bir durumdur. Bir sabah kafesin örtüsünü açmaya gidildiğinde kafes tabanında tüyler ile karşılaşmak ve papağanın bedeninin bir kısmının tüysüz görmekten kötü bir şey yoktur. Peki, neden böyle oluyor? Nedeni nedir?

Gri Afrika papağanı tüy yolmaya yatkın kuş türlerinden biri olarak bilinmektedir. Kongo gri Afrika papağanı tüy koparma yönünden oldukca eğilimdir. Oysa Timneh gri Afrika papağanında görülmemektedir. Çünkü Timneh gri Afrika papağanı daha kolay uyum sağlayabilen bir hayvan olup Kongo’ya göre daha istikrarlı bir kişiliğe sahiptir. Bir başka farkı da Timneh, Kongo kadar yaygın olmayıp ve yakın zamana kadar çok sayıda yetiştirilmemekteydi. Bu yüzden, daha sonraki yıllarda bu teorinin doğru olup olmadığını kanıtlamak için daha fazla ve doğru verilerin elde edilmesine gereksinim bulunmaktadır. İnsanlar gibi, kuşlar da alışkanlıkları olan yaratıklardır. Yaşadığı ortamında yapılacak büyük ya da küçük veya rutin değişiklikler çoğu birey için stres oluşturmaktadır. Bu stres genellikle tüy seçerek kendini gösteren takıntılı, içe dönük davranış şeklinde sonuçlanır. Tüy yolma, aşırı bir tüy bakımı ve bakım sürekliliği temsil eder. Olguyu anlamak için şemanın incelenmesi faydalı olacağı inancındayız. Aşağıdaki şema inlendiğinde tüylerin normal bakımı, temizlenmesi, düzeltilmesi ile tüy yolma arasında ince ve kritik bir çizgi bulunmaktadır. Kafesli kuşlarının tüy yolmayaz çok eğilimli olduğunu akıldan çıkartmamak gerekmektedir. Tüy yolmaya yatkın kuş grublarından Afrika gri ve Amerikan papağanları, kakadu, paraketler ve tepeli papağanları en kötü şöhrete sahip olanların başında gelmektedirler. İlginçtir, nadir de olsa tüy yolma muhabbet kuşu ya da Amazon papağanlarında da rasatlanmaktadır.

Beslenme Yetersizliği / Hataları –

Muhtemelen kalsiyum, A vitamini veya yağ asitlerinin eksikliği olabilir. Kuşun, diyeti tohumlar mı, yoksa pelet mi? Kimi kuşlarda, tohumların bazı bileşenleri alerjik tip bir reaksiyona yol açabilir veya mikotoksinler yönünden bulaşıktırlar. Hayvanın günlük diyeti bol taze meyve ve sebze içeriyor mu?

Bakteriyel Enfeksiyonlar – Bakteriyel bir enfeksiyon olup olmadığı saptanmalıdır.
Parazitler – Keza hekim iç ve dış parazitler yönünde incemelidir.
Metal Toksisitesi – Kuş çinko veya kurşun vb zehirlenmesi içinde kontrol edilmelidir.
Çevresel Faktörler – İklim ve havadaki ani değişimler neden olabilir. Hava çok kuru mu? Yaşadığı mekâna bir nemlendirici yerleştirilmelidir. Ya da çok ıslaksa, küf sporları riski altındadır. Kafes – Kafesi yeterince geniş mi? Temiz mi? Hijyene dikkat ediliyor mu? Kirli, bakımsız, dağınık bir kafes kuşun fiziksel sağlığı yanında, zihinsel ve ruhsal yönden de zararlıdır. Banyo ve Duşlar – Hayvan temiz ve sağlıklı kalmasını için düzenli banyo veya duş yapmalıdır. Ayrıca özellikle papağanlar kirlilikten ve bundan dolayı kaşıntıdan hoşlanmazlar. Kokular – Oda parfümleri, mumlar, parfüm, saç spreyleri, sigara dumanı, ağır yemek kokuları vb, özellikle papağanların cildini tahriş edebilmektedirler. Kuşun tüy yolmasına psikolojik / davranış sorunları neden olabilir. Gri Afrika Papağanı son derece akıllı ve hassas bir kuş, bu nedenle, tüy yolmanın nedenlerinden birinin psikolojik olabileceğini gözden uzak tutulmamalıdır.

Can Sıkıntısı/Dikkat eksikliği–

Gri Afrika Papağanının”sürüsü” ile çok fazla ilgi ve etkileşim ihtiyacı var. Onlar uyarıldığında yeni şarkılar, kelime ya da bir oyun öğrenmektedirler. Kuşa bol oyuncakla oynama imkânı verilmelidir. Kafese dönüşümlü olarak yeni oyuncaklar yerleştilmesi yararlı olacaktır. Oyuncakların değeri asla küçümsenmemeli. Diğer bir önemli noktada; farklı oyuncaklar verilmesidir. Kimi oyuncsaklar ısırılabilir, çiğnenebilir nitelikte olmalıdır. Parçalara ayırsın, tekrar bir araya getirmeye uğraşsın, saklayın bulmaya çalışsın; ve farklı doku, kıvam, şekilleri ve boyuta olmalarına dikkat edilmelidir. Dış dünyayı izlemesi için gündüzlerei bir pencere yakınında konulması yararlı olacaktır.

Stres / Ev Hayatındaki Değişiklikler –

Kafes farklı bir yere taşındı mı? Aileye yeni katılan var mı? Dikkatlii olun. Hayvanın yaşamında ve çevresinde meydana gelen herhangi bir değişikliği göz. ardı etmeyin.
Yetersiz ve Düzensiz Uyku – Bazı pağanlar yeterli ve düzenli uyuyamıyorsa tüy yolmaya başlayabilir. Kuşun, 8-12 saat kesintisiz uykuya ihtiyacı vardır.
Duygusal Taciz – Kuşun bir defa bile korkuyu yaşaması, rahatsız edilmesi tüy yolmaya başlaması için yeterli bir neden olduğu bilinmelidir. Özellikle papağanlar için etrafında davranışları farklı yeni birinin bulunup bulunmadığı konusu önemlidir. Ne yazık ki herkes kuşları anlayamayaz, tanıyamaz ve elinde olmadan uygunsuz davranabilir.

Nedenleri kısaca özetlenirse:

•Enfeksiyon – parazit, mantar, viral, bakteriyel, •Metabolik- karaciğer hastalığı, böbrek hastalığı, hava kekeleri yangısı, •Beslenme - yetersiz beslenme, eksiklikler, •Toksik – arsenik, sigara dumanı, insan ellerindeki nikotin kalıntıları vb, •Fiziksel – yanlış kanat kesme, •Travma – kırılmış kanlı tüy, •Alerjik – gıda, yemeklerden kaynaklanan ağır kokular, sigara dumanı, oda parfümleri, mumlar, parfüm, saç spreyleri, ağır yemek kokuları, •Neoplastik – kanserler, lipom, •Endokrin – hipotiroidi (tiroid hormonlarının düşük düzeyleri), hiperadrenokortisizme (adrenal hormonlar düzeylerinde artış), testosterona duyarlı kellik, •Genetik- kellik, •Çevre – düşük nem, doğal güneş ışığı, küçük kafes, aşırı kalabalık ortam, egemenlik, yaşam koşullarıdaki değişim, yetersiz banyo yapma veya yapamama, •İlaç etkileşimleri – Fenbendazole, praziquantel gibi, •Davranış – can sıkıntısı, mutsuzluk, hüsran, üreme davranışları, stres, dikkat çekme, korku, uyku eksikliği.
Tüy Yolma ve Cinsellik Pek çok kafes kuşlarının tüy yolma vakasının altında cinsel yalnızlık ve hüsran söz konusudur. Kimi kuş sahipleri, bilinçaltında kendi evcil kuşunun cinselliğini göz ardı etmek kolaylığına kaçmaktadır. Çünkü çoğu durumda, hayvanın cinsiyetini doğru dürüst bilinmemekte ve bir eşe ihtiyaçı olup olmadığı kale alınmamaktadır. Kafes kuşlarının dış genital organları veya diğer fiziksel özellikleri, cinsel kimliğini belirdemede bir bakışta anlaşılması kolay olmayabilir. Seks organı olan testis ya da yumurtalık bedenlerini içinde bulunmaktadır. Bu organlar, testesteron, estrojen gibi kendi cinsiyet hormonlarını üretmektedirler. Bu cinsiyet hormonları oldukça güçlü olup kuşun davranışlarını değiştirebilmektedir.

Yaban hayatta, bu davranış değişiklikleri, eş seçimi, kur yapma ve çiftleşme davranışları olarak tezahür etmektedir. Ne yazık ki, evde tek başına yaşayan kuşlar bu arayışlara nadiren kavuşmaktadır. Genellikle hayal kırıklığını tüy yolma izlemektedir. Esarette ve üreme olmayan durumlarda, hormon düzeyleri azalsa bile, tüy yolma ve koparma elbette, saplantılı bir davranış haline gelmektedir. Pratik bir çözüm olarak uygun bir eş sağlamanın gereksinimi ortadadır. Ama bu da her zaman care değildir. Ayna ve oyuncakları kaldırmak, ayrı kafese karşı cinsten kuş yerleştirerek, cinsel uyarılma azaltılması için yararlı olabilir Salma kafeslerde fazla hayvan bulunması tüy yolmaya yol açabilmektedir. Bu koşullar altındaki kuşların biribirlerini işitecek uzaklıkta ayrı kafeslere yerleştirilmeleri, tüy yolmaya neden olan stres seviyesini şiddetini azaltabilir.

Tedavi Hayvanın tüy yolmasına aşırı tepki verilmemelidir. Bir kuş sahibinin yapabileceği en kötü şey; hayvanın tüy yolmasına tepkidir. Gri Afrika Papağanı hakkında yukarıda söylenenleri hatırlıyor muyuz? Peki, kuşun sadece sakin bir şekilde bir tüy koparıp, sallamasının karşılığı aşrı tepki ve onu korktmak, taciz mi olmalı? Olumsuz olabilir. Ancak olana önem vererek, dikkatlice izlenmelidir. Bağırıp, çığırmadan kafes örtülebilir. Ya da kuş tüy koparıken herhangi bir ilgi gösterilebilir. Yapabilecek en iyi şey, davranışı görmezden gelip, odayı terk etmektir.Peki, kuş tüylerini tahrip etmeye başlarsa neler yapılabilir? Acilen yapılması gereken ilk şey, detaylı check-up için uzman bir hekime müracat etmektir. Çeşitli medikal durumlar, kuşun tüyüne zarar vermesi nedeni olabilir. Bahsettiğimiz üzere; Giardia (iç parazit), bakteriyel enfeksiyonlar, yanlış kanat kesme, kuru cilt, tüy yolmanın birkaç medikal nedenleri arasındadır. Tam kan sayımı, kursak ve kloaka svapları, paraziter test, gaga ve tüy incelemesi check-up’ta ilk akla gelenlerdir. Genellikle kuş tıbbi koşullar nedeniyle tüy yolmaya başlar. Ancak, bu davranış bir alışkanlık, bir huy haline gelmeden durdurulması zorunludur. Günlük sisleme, kuru ciltteki kaşıntıyı azaltmaya yardımcı olacaktır Tamamen ıslak bir kuş tüy yolmaz, keza günlük banyo yararlı olabilir. Kuşun diyeti konusunda hekiminizden öneriler alınmalıdır. Bu soruna beslenme yeresizlikleri de yol açabilmektedir. Diyet değişiklikleri, vitamin veya bazı amino asit takviyesi gerekebilir. Cinsel olgunluk ve hormonal değişiklikler, tüy yolmaya katkıda bulunabilir. Bazı kuşlarda üreme mevsiminde seksuel sinirlilik görülebilir. Unutmayın, kuşların doğasında sürü halinde yaşama vardır. Bazı kuşlarda çiftleşme ve üreme çok güçlüdür. Eş bulmak için kendinde bir yetersizlik hissettiğinde; aşırı stresli, sinirli olurlar ve tüy yolmaya başlarlar. Bu kuşlar, kabul edilebilirdiği bir eş ile üremek için bir araya gelirlerse muhtemelen tüy koparma son bulacaktır. Üreme içgüdüsü nedeniyle tüm yetişkin kuşlar tüy yolmayı bırakabilirler. Akla gelenbilen tüm medikal etkenler elemine edildikten sonra psikolojik nedenler aramaya başlamak gerekir.

Bu arada, tüy yolmayı azalabilecek veya caydırabilecek birkaç şey bulunmaktadır. Hayvan tüy yolarken tamamen görmezlikten gelmek en önemli faktördür. Tüy yolma davranışının olumsuz pekiştirmemesi için duyarlı olunmalıdır. Ne yazık ki, bu, takip etmek için en zor bir öneridir. Hayvan açıkca mutsuz ve stres altında olduğunda, onu fark etmek zor değildir. Bu durumda davranış ve düşünce biçimimizi değiştirmek gerekecektir. Kuşun olduğu odaya her girildiğinde, kuş mental olarak nasıl, tüylerine dikkat edilmelidir. İltifatlarla başını kaşıma ve sevdiği muamele tüm arzulanan davranışların pozitif pekişmesine yardımcı olacaktır. Bu tavır öğretilmesi istenilen davranışlari kuşun dikkate alacağı, doğru yönde atılmış bir adımdır.


Kuşun dikkatinin dağıtmaması, sıkılmaması sonuçu tüy yolmasının yavaşlamasına yardımcı olabilmektedir. Kafesindeki tünekleri kademeli, merdiven başamağı şeklinde yerleştirip gagalanan veya çiğnenebilen yeni oyuncaklar koyun. Çok oyuncak yerleştirmekteki amaç kuşun hangi oyuncağına karar veremeyerek oyalanmasını sağlamaktır. Keza kafes içinde kaşınmak için birkaç doğal fırçaya benzer obje bulunmalıdır. Bunlar kuşa oldukca cazip gelmektedir. Tüneklerin doğal ağaçtan olması kuşun oyalanmasını sağlayan iyi bir araçtır. Yine kafes tellerine güvenli, zarar vermeyecek kadar kısa deri şeritleri ve/ veya sisal lifleri bağlanabilir. Çünkü deri veya sisal şeritleri uzun olursa kuşlar dolanabilirler. Ancak bu tip oyalacılar sadece doğrudan gözetimi altında verilmelidir.

Üreticiden veya pet shoplar kuş satın almadan önce iyice incelenmeli ve araştırmalıdır. Kuş sahibi olmaya karar verdikten sonra alacağınız hayvanı iyi tanıyın, duygusal, beslenme ve çevre koşulları konusunda kendinizi eğitmelisiniz, ihtiyaçlarını karşılabileceğinize emin olmalısınız. Yeterli bilgi ve deyime sahip değilseniz çok küçük yavruları almayın. Yavruluk döneminin sonunda olan kuşlara sahip olun.

Psikolojik ya da strese bağlı tüy yolmaya, hızlı ve / veya kolay çözümler bulunamadığı bilinmelidir. Kullanılmış röntgen filmi ya da bazı akrilik tasmalar takılır ve uygulanabilir. Bu malzemeler, kuş gagası ile tüyleri arasında yapay bir bariyer oluşturmak amaçlıdır (Resim 9 ). Tasma tüy koparma ve yaralamaları engellemeye, semptomları iyileştirmeye yönelik bir uygulamadır. Ancak altta yatan nedenler ortadan kaldırmaz. Aslında, tasmalar kafes kuşları için çok stresli olabilir ve sadece son çare olarak gerekli müdahalelerin başarısız olduğunda; yaralamaları engellemek ve kanamayı önlemek için başvurulabilir. Ayrıca, tasmalar sorunlara yol açabilir. Kuş için büyük bir stres sebep olmasının yanında, normal tüy bakımı yapmasına da mani olur.

Tüy yolmanın tıbbi nedenleri bir tarafa bırakılırsa ve can sıkıntısı (yalnızlık, tecrit), en önemli neden olarak kabul edilir. Takiben kuş sahibinin elzem değişiklikleri yapmaya hazır olmalıdır. Kuşla iligilendiğiniz süreyi artırmak tüy koparma eğilimini büyük ölçüde azaltacaktır. Aksi halde kuş meşgul olmak için olumsuz davranış sergileyecektir. Kimi zaman kuşun kafesi ve / veya tünek konumunu değiştirerek yardımcı olunur. Yeni konumunun uygunluğu, kuşun mizacı ve önceki konumuna göre nispi elverişsizliğine bağlı olacaktır. Örneğin, tüy yolan Afrika gri papağanı (normalde çekingen ve kuşkulu) için evin giriş çıkışların yoğun ve gürültülü olan kısmından daha özel ve sakin bir alan daha yararlıdır. Buna karşılık, kakadu cinsi papgana (uysal, sevecen, sokulgan), göreceli izolasyon bir şemsiye altında yaşamaktan evin hareketli her zaman insanın olduğu bölümleri tüy yolmayı engelleme açısından daha tercihe şayandır. Küçük bir kafes ya da sınırlı yaşam alanı yerine, daha büyük bir kafes veya daha geniş bir yaşam ortamı sağlamak yararlı olabilir. Tüm bunlara rağmen bazı vakalarda yeterince bir sonuç elde edilmeyebilir. Bu kuşlar için daha sessiz ve tenha bir yer sağlamak ve geceleri kafesini örtmek bir çare olarak düşünülebilir. İkincisi, sonuç alınnıcaya kadar her gün ya da gece boyunca mutlak gizlilik ve özgürlüğün sağlanması çok öneli bir noktadır. Kuşun günlük veya düzenli olarak banyo yapması ya da tüylerin ıslatılması yararlı olabilir. Çünkü tüylerin ıslatılması normal tüy bakım ve onarım davranışlarını teşvik etmektedir. Kuşun tüylerini kurutmaya, bakımını yapmaya daha fazla zaman harçayacağı için tüyleri çiğneme ya da onları koparmaya zaman bulamacağı umud edilmektedir. Can sıkıntısı ve tüy yolma, değişik gıdalar verilerek giderilmeye çalışılabilir. Bahsedilen biraz zaman ve yemek için çaba gerektiren (kabuksuz ceviz ve diğer sert kabuklu kuruyemişler, ipe dizilmiş fasulye, sultani bezelye, makarna ve peynir) ve çeşitli renk, şekil, boyut ve kıvamda besinlerdir. Bu oyalanma amaçlı besinler, uyuarılan, gıda ile ilgilenen kuşun yem yemek için fazla vakit harçamaya ve tüy yolmak için boş zaman süresi daha kısıtlı olacaktır. Hayvanın oynayabileceği oyuncaklar verilirken aynı faktörler göz önüne alınmalıdır. Oyuncaklar (zincir, çan, ham deri ve ahşap parçaları, aynalar, sert kauçuk oyuncaklar vb) zararsız ve dayanıklı olmalıdır. Boyut ve şekilleri kuş için elverişli olmalıdır. Oyuncaklar kuşun ilgisini mümkün olduğunca teşvik etmeli ve sürekliliğini sağlamalıdır. Aynı zamanda bunlar oynama, inceleme ve çiğneme esnasında parçalandıklarından doğal nesnelerin tercih edilmesi gerekir. Toksik olmayan ağaçların yapraklı dalları (okaliptüs) ve büyük çam kozalakları bu tahripkâr eğilimleri karşılamak için verilebilir. Bu nesneler, temiz ve insektisit ve herbisit kalıntıları içermemelidir. Kuş aktuel fiziksel egzersizleri için; büyük kâğıt torba, tırmanmak için kalın halatlar, delikli karton kutular igibi nesneler kullanılabilir. Hayvanın diğer duyularını harekete geçirmek için radyo, teyp, televizyon vb araçlardan da yararlanılabilir. Ancak kuşun korkacağı ses ve görüntülerden kaçınılmalıdır. Tüy yolan kuşun ilgisi ve dikkati bu tür objelere yönlendirilerek, meşgül edilen hayvan saplantılarını gerçekleştirmeye daha az zamanı kalacaktır. Tedavi aşağıda sıraladıklarımızın bir kombinasyonudur:

1.Karaciğer veya böbrek bozuklukları, parazitler ya da enfeksiyon gibi altta yatan herhangi bir hastalığın tedavisi,
2.Diyetteki tahıl ve tohum miktarını azaltmak ve pelet gıdalar, meyve ve sebze miktarını artırarak rasyonda değişiklik yapmak. Besleme tarzını değiştirin: taneleri üzerinde mısır koçanı yerine küçük dilimler şeklinde havuç çubukları vermek. Kuşun yiyecek araması için oyalanmasını sağlayın.
3.Ortamın nisbi rutubetini arttırmak (günlük sisleme, nemlendirici kullanma), bazen doğal güneş ışığı, sosyal etkinliği artırmak veya azaltmak için kafesin yerini değiştirmek. Evde sigarayı ortadan kaldırmak ve sigara içenlerin kuşa dokunmadan nikotin kalıntılarının giderilmesi için ellerini yıkamaları. Kuşun oyalanması için radyo dinletilebilir. Televizyonda doğa belgeseli olarak gösterilen yırtıcı hayvanların avlanmaları vb sahnelerde dikkatli olunmalıdır. Bu tablo evcil kuşda kaygı ve korkuyu artırabilir. Karanlık ve sessiz bir ortamda 12 saat uyku temin edilmelidir. Bu, başka bir odada küçük bir uyku kafesinde olabilir.
4.Kuş için aktivite arttırılması gün boyunca devam edebilir. Kafes dışı daha fazla kalması, ilginç yeni oyuncaklar temini gerekebilir. Kafeste gıda ve oyuncakların gizlenmesi yararlı olacaktır. Kuşun oyalanmasını temin için daha fazla gayret göstermeye ihtiyaç bulunmaktadır.

Tüy Yolmada Geleneksel ve Popüler Çareler İşe yaramayabilir

Tüy yolmanın önüne geçmek için popüler bazı çareler bulunmaktadır. Tüylere uygulanan kötü lezzetli spreyler (Acı Elma vb), tüylerin koparılmasını daha zor olması için alt gaganın taşlaması / çentik ve kronik tüy yolmayı tedavi etmek için yıllar içinde sakinleştiricilerin kullanımı tavsiye edilmiştir. Ne yazık ki, bunların hiçbiri gerçek anlamda etkili olamamaktadır. Bunlar sadece semptomatik tedavi, ancak tüy yolma nedenlerinine yönelik bir müdahale değil. Fakat, belirli koşullar altında, bu müdahaleleri nisbi yardım veya rahatlama sağlayabilir. Şuna ciddi bir biçimde önem verilmelidir; kanat tüylerini özellikle de uçuş tüylerini kırparak/kesaerek, kuşları bir nevi sakatlama bir çıkar yol değildir. Bu işlemin gerekçesi; tüy yolan kuşların tüylerine zarar vermek için bir bahane olamamalıdır. Kanat kırparma gibi şekil bozucu olmasa da, en geniş ve en uzun kuş tüylerinin düzeltilmesi gerekebilir. Bu yardım, tüy koparma ya da yatkın kuşların kısa sürede bu değişmiş tüylerin fark ederek kırpık sert tüy parçalarını metodik ve takıntılı çiğnemeğe başlarlar. Bu tahribat sonucu bir sonraki tüy dökümü sırasında nadiren yıpranmış sert tüylerden çok azı dökülecek ve diğerlerinin ise süresiz kalmaları söz konusudur. Kuşun kanatlarını kırpmamayı tercih edebilisiniz. Unutulmamalı ki bu karar, küşun evde uçuşmasından doğacak tüm sorumlukları kabul etme anlamına gelmektedir. Kronik tüy yolma durumlunda, kuşu gözlem altına alın ve çevresi ile etkileşimler bir davranış değişikliği programı oluşturmaya yardım edebilir. Bu durumu düzeltmek takip gerektirdiğinden nitelikli uzman bir hekimden yardım alınmalıdır. Kafes kuşların, stres kaynaklı sorunların tedavisinde ve sevimsiz davranışsal problemlerin halledilmesinde, stresi azaltmanın davranış değişikliği üzerinde ciddi bir önemi bulunmaktadır. Bazı ciddi kronik tüy yolma durumlarında tedaviden herhangi bir yüz güldürücü sonuç alınmayabilir. Ciltteki hasar veya tekrarlanan travmalar tüy foliküllerinin tahribi sonucu tüylerin anormal gelişimi ya da kalıcı tüy kaybı meydana gelebilmektedir. Bu tür kuşlarla baş etmek hayli güç ve idare etmek çok zordur. Bu kuşların bir üreme ya da yetiştirme işletmesine yerleştirilmeleri en pratik bir alternatif olarak düşünülebilir. Ne yazık ki; sahibi için kolay bir karar değildir.

Özetle

Tüy yolma nedeninin tespit edilmesi halinde, bunun düzeltilmesi mümkün olabilir. Tüy yolma sayısız olumsuzluklar, bunalım, can sıkıntısı ve yetersiz barınma koşulları sonucu ortaya çıkmaktadır. Değişiklikler yapma sorunu ortadan kaldırabilir. Sorun tamamen düzeltilebilir değilse, kuş sahibi, sorunu en aza indirmek ve/veya ortadan kaldırmak için inatla devam etmelidir. Elde iyi bir program olmadan, bilinçsizce zaman geçiyor endişesiyle hızlı bir şekilde sorunu çözmeye uğraşırken tüy yolma yavaşken şiddetlenebilir. Olay gangrenleşmeden mümkün olduğunca çabuk çare aranmalı, sorunun üzerinr bilinçli eğilmeli ve uzmanından yardım alınmalıdır. Kuş, daha önce olduğundan daha bıkkın ve sinirli olabilir. Sorunu acilen tespit ve tedavi edilmesi gerekmektedir. Veteriner hekim tarafından detaylı bir muayene ve tetkikleri takiben, ilaç gerekli olabilir. Hepsinden önemlisi, bir kuş sahibinin sorumluluk alması gerekir. Hayvanın özgüvenin artırması, keşfetmeye, araştırmaya ve meraklı olmaya teşvik edilmelidir. Değşiklik yapın; evde farklı odaları görsün, farklı renkler, oyuncaklar tanısın ve başka insanlarla kaynaşmasına imkân verin; böylece değişikliğin ciddi bir sorun olmadığını ve korkup, çekinmesine gerek olmadığını öğrenmiş olur. Mutlu bir kuş sağlıklı bir kuştur. Bu adımlar atılarak, hayvanı tüy yolma girişiminden korumak için doğru yola girilmiş olur.

Dr. Kaya DEMİRÖZÜ
Kanatlı Sağlığı ve Hastalıkları Uzmanı
Papağanlar ve güzel sesli kuşlar sözleri yüzünden hapsedilirler, aptal balıkçıl istediği gibi dolaşır; çünkü susmak en iyi politikadır...
 


Evcil Kuşlar Neden Tüy Yolar,Önlemek Mümkün mü konusu
Evcil Kuşlar Neden Tüy Yolar,Önlemek Mümkün mü Konusunun Linki Direk Link
Evcil Kuşlar Neden Tüy Yolar,Önlemek Mümkün mü Konusunun HTML Kodu HTML Link
Evcil Kuşlar Neden Tüy Yolar,Önlemek Mümkün mü Konusu BBCode Linki BBCode Link
Evcil Kuşlar Neden Tüy Yolar,Önlemek Mümkün mü Konusunu Paylaş Sosyal Paylaş


Konu ile Alakalı Benzer Konular
Konular Yazar Yorumlar Okunma Son Yorum
  Sultan papağanımın kuyruk tüyleri neden böyle? Alperen8 7 129 03.12.2016, Saat:21:21
Son Yorum: Nsp
Sad Sultan Papağanım Öldü Ama Neden? konia 2 124 29.11.2016, Saat:20:04
Son Yorum: Eflatun61
  Neden böyle ağzını sürekli açıp duruyor onurkilic.3008 3 343 01.07.2016, Saat:01:19
Son Yorum: aytaç1993
  Ayaklarında yaralar çıkmış neden olabilir sizce armos 16 749 13.06.2016, Saat:11:01
Son Yorum: newceri
  Erkek sultan papağanı yerinde duramıyor neden ? sultanlarr 3 457 15.02.2016, Saat:21:05
Son Yorum: emreozce
  Papağanımın kanatları neden böyle ne zaman düzelir ? ynskc 0 384 04.01.2016, Saat:19:13
Son Yorum: ynskc
  wf kuş gogus kismi bicak gibi neden ? Nittahales 5 798 16.06.2015, Saat:22:59
Son Yorum: Emirrr
Bug Sultan papağanım bir ayağı yukarda duruyor neden olabilir ? Mkicki97 10 1,139 15.06.2015, Saat:17:14
Son Yorum: Mkicki97
  lutinomun burnu neden böyle emretuna 5 859 01.06.2015, Saat:11:33
Son Yorum: emretuna
  Kuşlar da Alzheimer Hastalığı? Eski55 6 693 30.05.2015, Saat:00:41
Son Yorum: Eski55



Konuyu Okuyanlar: 1 Ziyaretçi
DMCA.com Protection Status